• Trang chủ
  • Nghiên cứu
  • Giá trị, Ý nghĩa và Quá trình xác lập thành Di sản của Quần thể Danh thắng Tràng An

Giá trị, Ý nghĩa và Quá trình xác lập thành Di sản của Quần thể Danh thắng Tràng An

Quần thể danh thắng Tràng An là nơi tổng hợp các di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới do UNESCO công nhận ở Ninh Bình. Tại đây có nhiều di tích cấp quốc gia vô cùng đặc biệt như Khu du lịch sinh thái Tràng An, khu du lịch Tam Cốc – Bích Động, chùa Bái Đính, cố đô Hoa Lư… Song song đó còn là nơi tập hợp các đặc trưng thiên nhiên của vùng Bắc bộ với hệ sinh thái núi đá vôi và hệ thống động thực vật đặc hữu. Quần thể danh thắng Tràng An chứa những di chỉ khảo cổ có giá trị cao như hang Mòi, hang Bói, hang Trống, mái Ốc, thung Bình, thành Hoa Lư; những di tích lịch sử nổi tiếng gắn với 4 vương triều Đinh – Lê – Lý – Trần như cung điện Hoa Lư, đền Vua Đinh-Vua Lê, chùa Bích Động, chùa Bái Đính, hành cung Vũ Lâm, đền Thái Vi, đền Trần, đền Suối Tiên hay những thắng cảnh khác như vườn chim thung Nham, thung Nắng, hang Múa, rừng đặc dụng Hoa Lư… Và vào ngày 23/6/2014, tại Doha, thủ đô Qatar, Quần thể danh thắng Tràng An chính thức trở thành di sản thế giới kép đầu tiên ở Việt Nam với việc đáp ứng cả hai tiêu chí nổi bật về văn hóa và thiên nhiên. Có thể khẳng định quần thể danh thắng Tràng An xứng đáng với giá trị nổi bật toàn cầu của một di sản tổng hợp mang tầm vóc thế giới.

Trong đó, điểm nhấn Hoa Lư là trung tâm văn hoá của cả khu quần thể rộng lớn, đây cũng là kinh đô của nước ta trong 42 năm (968-1010) dưới 2 triều đại Đinh – Lê. Và đây cũng là kinh đô đầu tiên của chế độ phong kiến trung ương tập quyền Việt Nam vì vậy mang yếu tố văn hoá, lịch sử rất cao. Hoà quyện cùng địa hình, địa mạo đặc sắc tạo thành bởi đá vôi đã trở thành điểm nhất đặc sắc của khu vực đồng bằng sông Hồng. Thành cổ Hoa Lư cùng Quần thể danh thắng Tràng An không chỉ là kinh đô của cả nước có giá trị khảo cổ rất cao mà còn là trung tâm bảo tồn, lưu giữ văn hoá rất quan trọng.

Hoa Lư là phủ thời Lý, lộ (trấn) thời Trần, phủ Trường Yên thời Lê sơ và thời Nguyễn, là một trong những vùng quan trọng của Thanh Hoa ngoại trấn.

Khi nhà nước tập quyền còn non trẻ và nền thống nhất vừa được củng cố, Hoa Lư – Tràng An là bước đệm vững trãi của nhà Lý, Trần khi xây dựng kinh đô Thăng Long. Ví dụ như nhà Lý đã lấy địa danh ở Hoa Lư như: chùa Nhất Trụ, tháp Báo Thiên, Tràng Tiền, ngã ba Bồ Đề, cầu Đông, cầu Dền… để đặt cho Thăng Long. Từng những viên gạch lót có trang trí hoa sen ở Hoa Lư đến hoa cúc ở Thăng Long là sự phát triển hài hoà mang tính kế thừa cao của dân tộc ta.

Thời Hậu Lê và Nguyễn, nhân dân ta đã tập trung xây dựng lại, phục hồi hai ngôi đền Đinh – Lê. Có thể nói Hoa Lư – Quần thể danh thắng Tràng An là nơi hội tụ văn hoá nhiều thời đại khởi thuỷ từ thời Đinh – Lê.

Điểm nhấn văn hoá tại Quần thể danh thắng Tràng An là đền vua Đinh, đền vua Lê có giá trị lịch sử cao kèm kiến trúc nghệ thuật tiêu biểu của thời đại. Những mô típ trang trí, hoa văn trên gỗ hay đá là những tác phẩm điêu khắc vô giá, góp phần vào việc nghiên cứu lịch sử dân tộc cũng như lịch sử mỹ thuật ở Việt Nam. Nơi đây nhiều lần được trùng tu sửa chữa trang trí các mảng phù điêu hoa văn với kỹ thuật nghệ thuật tinh tế cho đến ngày nay. Mặc dù đã trải qua nhiều lần trùng tu sửa chữa thay ngói chống dột và sơn quét vôi nhưng cố đô Hoa Lư vẫn nổi bật đường nét thẩm mỹ điêu khắc nghệ thuật, mang đậm nét văn hóa kiến trúc nghệ thuật của đồng bằng Bắc bộ.

Đặc biệt, không chỉ với cố đô Hoa Lư mà còn nhiều điểm khác như Chùa Bái Đính… quan cảnh đặc trưng cũng gồm các hình tượng như: Long, Lân, Quy, Phụng hay Bát Tiên đều được chạm khắc bằng đá khối, gỗ, miểng sành sứ, màu sắc đường nét rất phong phú. Hiện nay khu vực đền vua Đinh, đền vua Lê còn thể hiện được giá trị tiêu biểu về kiến trúc nghệ thuật ở hệ thống cột kèo, xà ngang danh mộc được kết cấu vững chắt. Trênnóc khối nhà trang trí có các mảng hình tượng như: lưỡng long triều nhật, lưỡng long triều nguyệt, lưỡng long tranh châu… Các hoành phi, liễn đối, bao lam, phù điêu được chạm khắc rất tinh tế nghệ thuật trong việc bảo vệ và quản lý từ trước cho đến nay.

Cố đô Hoa Lư xứng đáng là trung tâm văn hoá thuộc Quần thể danh thắng Tràng An không chỉ có giá trị lịch sử, khảo cổ, kiến trúc nghệ thuật mà còn có giá trị về danh thắng. Ở đây có nhiều hang động tự nhiên đẹp như Xuyên Thuỷ động, Liên hoa động, hang Sáng, hang Tối, hang Lổ, hang Lôi, núi Ông Trạng, núi Hòm Sách… thuộc khu hang động Tràng An.

Trong quá trình bảo tồn, tôn tạo, phát huy giá trị của di sản Quần thể danh thắng Tràng An thì văn hóa và du lịch có mối quan hệ chặt chẽ và tương hỗ, thúc đẩy nhau cùng phát triển nhưng cũng triệt tiêu lẫn nhau nếu chỉ biết chủ chú trọng về một phía. Nếu du lịch phát triển sẽ tạo điều kiện cho du khách tiếp cận với các giá trị văn hoá của Hoa Lư, Tràng An nói riêng và Ninh Bình nói chung. Nhưng nếu du lịch chỉ tập trung khai thác tài nguyên tự nhiên và nhân văn sẵn có mà không chú trọng đến việc gìn giữ các di sản văn hoá tại đây thì các giá trị văn hoá sẽ bị phá hủy dẫn đến mai một dần, bản sắc văn hóa truyền thống sẽ bị mất đi. Do đó, cần phải phát triển song song giữa bảo tồn di sản văn hóa và thúc đẩy phát triển du lịch để đảm bảo tính bền vững trong khi khai thác Quần thể danh thắng Tràng An phục vụ cho du lịch.

Quần thể danh thắng Tràng An là kết tinh của trí tuệ, truyền thống văn hóa và tình cảm của dân tộc Việt qua các thế hệ. Mặc dù phải trải qua nhiều biến cố của lịch sử, bị mất mát, hủy hoại bởi chiến tranh và điều kiện khắc nghiệt của thiên nhiên, nhưng kho tàng di sản văn hóa của dân tộc ta vẫn vô cùng phong phú và đa dạng.

Những năm qua, các di sản văn hóa tại Quần thể danh thắng Tràng An được nhận diện giá trị, bảo tồn và phát huy, đã góp ý nghĩa quan trọng vào việc giáo dục lịch sử, vun đắp truyền thống tốt đẹp của dân tộc; góp phần xây dựng và quảng bá hình ảnh Việt Nam, truyền bá các giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học và thẩm mỹ quan trọng của di sản văn hóa Việt Nam ra thế giới thông qua hoạt động du lịch, giao lưu văn hóa và hợp tác phát triển kinh tế-xã hội bền vững.

Cố đô Hoa Lư cũng như khu Quần thể danh thắng Tràng An đã và đang thể hiện ngày càng rõ hơn vai trò quan trọng trong việc giáo dục con người Việt Nam. Nó đã góp phần phát triển toàn diện về thế giới quan, phương pháp luận dựa trên truyền thống văn hoá cũng như lịch sử hàng ngàn năm dựng và giữ nước của dân tộc ta. Góp phần lớn vào việc xây dựng nên nguồn nhân lực đóng góp trực tiếp, quyết định vào sự nghiệp bảo vệ, xây dựng và phát triển đất nước.

Trên phương diện kinh tế-xã hội, Quần thể danh thắng Tràng An đã trở thành sản phẩm di sản du lịch hoàn chỉnh, vừa là động lực vừa là mục tiêu cho sự phát triển ngành kinh tế mũi nhọn du lịch, đồng thời, từng bước làm thay đổi cơ cấu kinh tế của khu vực Tràng An, Hoa Lư, Ninh bình nói chung, mang tới cho cộng đồng và địa phương những lợi ích thiết thực và bền vững.

Với những giá trị và ý nghĩa lịch sử, nghệ thuật, khảo cổ, kiến trúc, văn hóa, giáo dục… trên thì đây là niềm tự hào, vinh dự chung cho người Tràng An cũng như toàn thể nhân dân Việt Nam. Thế hệ con, cháu Lạc Hồng luôn phấn đấu giữ gìn, nêu cao tinh thần đoàn kết, tô đậm nét truyền thống văn hóa quy báu và cùng phát huy giá trị di sản ngày càng tốt đẹp hơn.

Tác giả: Nguyễn Trần Hoàng Phương

TÀI LIỆU THAM KHẢO:

1. Foster, D. I. (2005). Công nghệ du lịch.
2. Giao, H. N. K. (2011). Giáo trình “Marketing Du lịch”.
3. Hòe, N. Đ., & Hiếu, V. V. (2001). Du lịch bền vững. NXB Đại học quốc gia Hà Nội.
4. Lưu, N. V. (1998). Thị trường du lịch. NXB Đại học Quốc gia, Hà Nội.
5. Phan, H. X. (2017). Nhận thức về “Văn hóa du lịch ” và “Du lịch văn hóa”.
6. Sáu, D. V. (2004). Lễ hội Việt Nam trong sự phát triển du lịch.
7. Trang, Nguyễn Huyền . (2013). Quần thể danh thắng Tràng An trên đường hướng tới di sản thế giới.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *